Glaukoma (Presion i Lartë i Syrit)
Çfarë është Presioni i Syrit (Glaukoma)?
Glaukoma, e njohur zakonisht si “presion i syrit” ose “sëmundja e ujit të zi”, është dëmtim i nervit optik, më shpesh i lidhur me presionin e lartë intraokular (IOP). Si rezultat, fusha e shikimit ngushtohet gradualisht me kalimin e kohës. Glaukoma është një sëmundje “e heshtur” që shpesh bëhet e dukshme vetëm në fazat e vona; nëse diagnostikohet vonë, mund të shkaktojë dëmtim të rëndë dhe të pakthyeshëm të nervit optik.
Si Zhvillohet Glaukoma?
Njerëzit me presion intraokular më të lartë se normalja kanë rrezik të shtuar për të zhvilluar glaukomë; megjithatë, presioni i lartë i syrit nuk do të thotë domosdoshmërisht që personi ka glaukomë.
Glaukoma mund të zhvillohet për arsye të ndryshme. Brenda shtresës vaskulare të syrit prodhohet një lëng i quajtur humor aqueoz. Ndërsa ky lëng del nga syri, ruhet një presion i ekuilibruar; ky presion është i nevojshëm për të ruajtur integritetin strukturor të syrit. Kur humori aqueoz nuk del mjaftueshëm, ai grumbullohet brenda syrit, duke rritur presionin dhe duke dëmtuar potencialisht nervin optik.
Kush është në Rrezik për Glaukomë?
Glaukoma mund të lidhet me gjenetikën. Njerëzit me histori familjare të glaukomës kanë rrezik më të lartë. Me fjalë të tjera, mund të ketë anomali në një ose më shumë gjene, që i bëjnë disa individë më të ndjeshëm.
Rreziku rritet edhe te individët mbi 40 vjeç.
Shkaqet dhe Faktorët e Rrezikut për Glaukomën
Diabeti dhe hipotiroidizmi (gusha) e rrisin rrezikun.
Lëndimet e rënda të syrit mund ta rrisin presionin intraokular. Faktorë të tjerë përfshijnë shkëputjen e retinës, tumoret e syrit dhe sëmundjet inflamatore të syrit si uveiti kronik ose irit.
Disa operacione të syrit mund të shkaktojnë glaukomë dytësore.
Në miopi (e njohur zakonisht si vështirësi në të parit larg), shpeshtësia e glaukomës është afërsisht dy herë më e lartë.
Përdorimi afatgjatë i kortikosteroideve (pika, nga goja, pomada për lëkurën etj.) mund të shkaktojë glaukomë dytësore.
Për individët me këta faktorë rreziku, ekzaminimet e rregullta të syve janë të rëndësishme për zbulimin e hershëm të dëmtimit të nervit optik.
Simptomat e Glaukomës
Dhimbje koke, veçanërisht të dukshme në mëngjes
Shikim i turbullt herë pas here
Shikimi i halove/unazave rreth dritave natën
Dhimbje rreth syve gjatë shikimit të televizorit
Faktorët që e Rrisin Rrezikun e Glaukomës
Histori familjare e glaukomës (predispozicion gjenetik)
Mosha mbi 40 vjeç
Diabeti
Anemi e rëndë ose episode shoku
Tension sistemik i lartë ose i ulët i gjakut
Miopi e lartë
Hipermetropi e lartë
Migrena
Terapia afatgjatë me steroide
Lëndimet e syrit
Faktorët racorë
Meqenëse rreziku është më i lartë te këta individë, rekomandohen ekzaminime rutinë të syve për të zbuluar herët dëmtimin e nervit optik.
Trajtimi i Glaukomës
Trajtimi i glaukomës në përgjithësi përfshin:
Ilaçe (pika për sy)
Trajtim me laser
Trajtim kirurgjikal
Nëse presioni i syrit nuk mund të ulet dhe sëmundja vazhdon të përparojë pavarësisht nga ilaçet ose terapia me laser, trajtimi i preferuar është shpesh operacioni.
Pse është e Rëndësishme Diagnoza e Hershme?
Kur glaukoma zbulohet herët, zakonisht mund të menaxhohet në mënyrë efektive. Për njerëzit me histori familjare të glaukomës, ekzaminimet e vazhdueshme të kontrollit janë veçanërisht të rëndësishme për kontrollin e suksesshëm.
Udhëzime për Pacientin gjatë Trajtimit të Glaukomës
Pikat për sy përdoren zakonisht dhe ndihmojnë në uljen e presionit intraokular për ta mbajtur sëmundjen nën kontroll. Trajtimi shpesh fillon me një lloj të vetëm pikash. Faktori më kritik është përdorimi i ilaçit saktësisht siç është përshkruar.
Për të vlerësuar efektivitetin, pacientit zakonisht i kërkohet të kthehet pas 2–3 javësh për matje të përsëritur të presionit. Trajtimi mund të vazhdojë me të njëjtin ilaç ose të rregullohet. Pacientët duhet ta informojnë mjekun e tyre për çdo ilaç tjetër që përdorin dhe për çdo gjendje shëndetësore themelore.
Testet Diagnostikuese të Përdorura në Glaukomë
Matja e presionit të syrit është pjesë e shpejtë dhe e lehtë e ekzaminimit rutinë. Gjatë ekzaminimeve gjithëpërfshirëse të syve, duhet të kryhen si testi i refraksionit ashtu edhe matja e presionit të syrit. Këto matje mund të identifikojnë dyshimin për glaukomë edhe në mungesë të simptomave.
Problemi themelor në glaukomë është humbja e fibrave nervore që formojnë nervin optik. Për pacientët me gjetje të dyshimta, vlerësimi i shtresës së fibrave nervore të retinës (RNFL) është i rëndësishëm për zbulimin e dëmtimit. Kjo bëhet me teknika të specializuara drite/fotografike dhe imazheri të ndihmuar nga kompjuteri. Teste shtesë mund të përfshijnë matjen e trashësisë së kornesë dhe testimin e fushës së shikimit.
A Mund të Shërohet Plotësisht Glaukoma?
Glaukoma mund të kontrollohet dhe përparimi i saj mund të ngadalësohet ose ndalet; megjithatë, një person i diagnostikuar me glaukomë zakonisht ka nevojë për kontroll dhe trajtim të vazhdueshëm gjatë gjithë jetës.
Pyetje të Shpeshta
Cili është Presioni Normal i Syrit (IOP)?
Matja e presionit intraokular është pjesë thelbësore e ekzaminimit oftalmik. Nëse dyshohet për glaukomë, vlerësohet në bazë të matjes dhe gjetjeve shtesë. Glaukoma mund të jetë e vështirë për t’u zbuluar sepse presioni mund të luhatet gjatë ditës dhe kornetë e holla mund të shkaktojnë lexime që e nënvlerësojnë presionin e vërtetë.
Edhe pse presionet nën 20 mmHg shpesh konsiderohen normale, është e rëndësishme të kujtojmë se ekzistojnë shumë lloje glaukome (p.sh. pigmentare, neovaskulare, eksfoliative, kongjenitale). Prandaj, përveç matjes së presionit, duhet të kryhen edhe vlerësimi i trashësisë së kornesë, nervit optik dhe retinës.
Si Përmirësohet Glaukoma?
Nëse nuk trajtohet, glaukoma mund të përparojë deri në verbëri. Trajtimi nuk mund ta kthejë mbrapsht dëmtimin ekzistues të nervit optik, por mund ta ngadalësojë ose ta ndalojë përparimin. Qëllimi kryesor është ruajtja e shikimit gjatë gjithë jetës së pacientit.
Çfarë Ndodh kur Rritet Presioni i Syrit?
Rritja e presionit intraokular është një nga situatat më serioze të rrezikut. Ndërsa presioni rritet, fusha e shikimit ngushtohet dhe mund të ndodhë dëmtim i përhershëm. Monitorimi i rregullt është i rëndësishëm për të mbrojtur shëndetin e syve.
Çfarë Duhet të Shmangin të Hanë Pacientët me Glaukomë?
Si me shumë sëmundje kronike, ushqimet e tepërta të sheqerosura dhe yndyrore mund të ndikojnë negativisht në shëndetin e syve. Gjithashtu, pirja e sasive të mëdha të lëngjeve në intervale të shkurtra kohore mund ta rrisë presionin intraokular te disa pacientë me glaukomë.
A Mund të Prekë Glaukoma Vetëm Një Sy?
Po. Glaukoma mund të ndodhë në një sy ose në të dy sytë.
Në Cilin Nivel të Presionit të Syrit është i Rrezikshëm?
Në përgjithësi, 9 mmHg konsiderohet kufiri i poshtëm dhe 22 mmHg kufiri i sipërm për presionin e syrit. Glaukoma ndodh kur lëngu grumbullohet brenda syrit dhe e rrit presionin intraokular, gjë që mund të çojë në dëmtim të nervit optik.
A e Ndikon Presioni i Syrit Tensionin e Gjakut?
Presioni i syrit dhe tensioni sistemik i gjakut janë dy gjendje të ndryshme. Shpesh ngatërrohen te publiku, por janë të pavarura. Megjithatë, meqenëse tensioni sistemik i gjakut mund të ndikojë në shumë organe, tensioni shumë i lartë ose shumë i ulët i gjakut mund të ndikojë edhe në shëndetin e syve. Prandaj pritet që pacientët me glaukomë t’i kushtojnë vëmendje shtesë tensionit sistemik të gjakut.
A Shkakton Dhimbje Koke Glaukoma?
Dhimbjet e forta të kokës mund të jenë një ankesë e spikatur në presionin e lartë të syrit, por nuk është e saktë që çdo dhimbje koke të lidhet me glaukomën. Dhimbjet e vazhdueshme të kokës duhet të vlerësohen për të identifikuar shkakun themelor.
A Shkakton Dhimbje Syri Glaukoma?
Simptomat shpesh shfaqen në fazat e avancuara dhe ndryshojnë në varësi të llojit të glaukomës. Dhimbja e syrit mund të ndodhë për shkak të glaukomës. Nëse dhimbja e syrit nuk kalon, rekomandohet një ekzaminim i syve. Në ekzaminimet rutinë të syve, duhet të kryhen matja e presionit të syrit dhe ekzaminimi i fundusit (i pjesës së pasme të syrit).
*Kjo përmbajtje është vetëm për qëllime informuese. Ju lutemi konsultohuni me mjekun tuaj për diagnozë dhe trajtim.
Përgatitur nga Bordi Redaktues i Spitalit Dünyagöz.
Përditësuar së fundi: 18.12.2022
Glaukoma, e njohur zakonisht si “presion i syrit” ose “sëmundja e ujit të zi”, është dëmtim i nervit optik, më shpesh i lidhur me presionin e lartë intraokular (IOP). Si rezultat, fusha e shikimit ngushtohet gradualisht me kalimin e kohës. Glaukoma është një sëmundje “e heshtur” që shpesh bëhet e dukshme vetëm në fazat e vona; nëse diagnostikohet vonë, mund të shkaktojë dëmtim të rëndë dhe të pakthyeshëm të nervit optik.
Si Zhvillohet Glaukoma?
Njerëzit me presion intraokular më të lartë se normalja kanë rrezik të shtuar për të zhvilluar glaukomë; megjithatë, presioni i lartë i syrit nuk do të thotë domosdoshmërisht që personi ka glaukomë.
Glaukoma mund të zhvillohet për arsye të ndryshme. Brenda shtresës vaskulare të syrit prodhohet një lëng i quajtur humor aqueoz. Ndërsa ky lëng del nga syri, ruhet një presion i ekuilibruar; ky presion është i nevojshëm për të ruajtur integritetin strukturor të syrit. Kur humori aqueoz nuk del mjaftueshëm, ai grumbullohet brenda syrit, duke rritur presionin dhe duke dëmtuar potencialisht nervin optik.
Kush është në Rrezik për Glaukomë?
Glaukoma mund të lidhet me gjenetikën. Njerëzit me histori familjare të glaukomës kanë rrezik më të lartë. Me fjalë të tjera, mund të ketë anomali në një ose më shumë gjene, që i bëjnë disa individë më të ndjeshëm.
Rreziku rritet edhe te individët mbi 40 vjeç.
Shkaqet dhe Faktorët e Rrezikut për Glaukomën
Diabeti dhe hipotiroidizmi (gusha) e rrisin rrezikun.
Lëndimet e rënda të syrit mund ta rrisin presionin intraokular. Faktorë të tjerë përfshijnë shkëputjen e retinës, tumoret e syrit dhe sëmundjet inflamatore të syrit si uveiti kronik ose irit.
Disa operacione të syrit mund të shkaktojnë glaukomë dytësore.
Në miopi (e njohur zakonisht si vështirësi në të parit larg), shpeshtësia e glaukomës është afërsisht dy herë më e lartë.
Përdorimi afatgjatë i kortikosteroideve (pika, nga goja, pomada për lëkurën etj.) mund të shkaktojë glaukomë dytësore.
Për individët me këta faktorë rreziku, ekzaminimet e rregullta të syve janë të rëndësishme për zbulimin e hershëm të dëmtimit të nervit optik.
Simptomat e Glaukomës
Dhimbje koke, veçanërisht të dukshme në mëngjes
Shikim i turbullt herë pas here
Shikimi i halove/unazave rreth dritave natën
Dhimbje rreth syve gjatë shikimit të televizorit
Faktorët që e Rrisin Rrezikun e Glaukomës
Histori familjare e glaukomës (predispozicion gjenetik)
Mosha mbi 40 vjeç
Diabeti
Anemi e rëndë ose episode shoku
Tension sistemik i lartë ose i ulët i gjakut
Miopi e lartë
Hipermetropi e lartë
Migrena
Terapia afatgjatë me steroide
Lëndimet e syrit
Faktorët racorë
Meqenëse rreziku është më i lartë te këta individë, rekomandohen ekzaminime rutinë të syve për të zbuluar herët dëmtimin e nervit optik.
Trajtimi i Glaukomës
Trajtimi i glaukomës në përgjithësi përfshin:
Ilaçe (pika për sy)
Trajtim me laser
Trajtim kirurgjikal
Nëse presioni i syrit nuk mund të ulet dhe sëmundja vazhdon të përparojë pavarësisht nga ilaçet ose terapia me laser, trajtimi i preferuar është shpesh operacioni.
Pse është e Rëndësishme Diagnoza e Hershme?
Kur glaukoma zbulohet herët, zakonisht mund të menaxhohet në mënyrë efektive. Për njerëzit me histori familjare të glaukomës, ekzaminimet e vazhdueshme të kontrollit janë veçanërisht të rëndësishme për kontrollin e suksesshëm.
Udhëzime për Pacientin gjatë Trajtimit të Glaukomës
Pikat për sy përdoren zakonisht dhe ndihmojnë në uljen e presionit intraokular për ta mbajtur sëmundjen nën kontroll. Trajtimi shpesh fillon me një lloj të vetëm pikash. Faktori më kritik është përdorimi i ilaçit saktësisht siç është përshkruar.
Për të vlerësuar efektivitetin, pacientit zakonisht i kërkohet të kthehet pas 2–3 javësh për matje të përsëritur të presionit. Trajtimi mund të vazhdojë me të njëjtin ilaç ose të rregullohet. Pacientët duhet ta informojnë mjekun e tyre për çdo ilaç tjetër që përdorin dhe për çdo gjendje shëndetësore themelore.
Testet Diagnostikuese të Përdorura në Glaukomë
Matja e presionit të syrit është pjesë e shpejtë dhe e lehtë e ekzaminimit rutinë. Gjatë ekzaminimeve gjithëpërfshirëse të syve, duhet të kryhen si testi i refraksionit ashtu edhe matja e presionit të syrit. Këto matje mund të identifikojnë dyshimin për glaukomë edhe në mungesë të simptomave.
Problemi themelor në glaukomë është humbja e fibrave nervore që formojnë nervin optik. Për pacientët me gjetje të dyshimta, vlerësimi i shtresës së fibrave nervore të retinës (RNFL) është i rëndësishëm për zbulimin e dëmtimit. Kjo bëhet me teknika të specializuara drite/fotografike dhe imazheri të ndihmuar nga kompjuteri. Teste shtesë mund të përfshijnë matjen e trashësisë së kornesë dhe testimin e fushës së shikimit.
A Mund të Shërohet Plotësisht Glaukoma?
Glaukoma mund të kontrollohet dhe përparimi i saj mund të ngadalësohet ose ndalet; megjithatë, një person i diagnostikuar me glaukomë zakonisht ka nevojë për kontroll dhe trajtim të vazhdueshëm gjatë gjithë jetës.
Pyetje të Shpeshta
Cili është Presioni Normal i Syrit (IOP)?
Matja e presionit intraokular është pjesë thelbësore e ekzaminimit oftalmik. Nëse dyshohet për glaukomë, vlerësohet në bazë të matjes dhe gjetjeve shtesë. Glaukoma mund të jetë e vështirë për t’u zbuluar sepse presioni mund të luhatet gjatë ditës dhe kornetë e holla mund të shkaktojnë lexime që e nënvlerësojnë presionin e vërtetë.
Edhe pse presionet nën 20 mmHg shpesh konsiderohen normale, është e rëndësishme të kujtojmë se ekzistojnë shumë lloje glaukome (p.sh. pigmentare, neovaskulare, eksfoliative, kongjenitale). Prandaj, përveç matjes së presionit, duhet të kryhen edhe vlerësimi i trashësisë së kornesë, nervit optik dhe retinës.
Si Përmirësohet Glaukoma?
Nëse nuk trajtohet, glaukoma mund të përparojë deri në verbëri. Trajtimi nuk mund ta kthejë mbrapsht dëmtimin ekzistues të nervit optik, por mund ta ngadalësojë ose ta ndalojë përparimin. Qëllimi kryesor është ruajtja e shikimit gjatë gjithë jetës së pacientit.
Çfarë Ndodh kur Rritet Presioni i Syrit?
Rritja e presionit intraokular është një nga situatat më serioze të rrezikut. Ndërsa presioni rritet, fusha e shikimit ngushtohet dhe mund të ndodhë dëmtim i përhershëm. Monitorimi i rregullt është i rëndësishëm për të mbrojtur shëndetin e syve.
Çfarë Duhet të Shmangin të Hanë Pacientët me Glaukomë?
Si me shumë sëmundje kronike, ushqimet e tepërta të sheqerosura dhe yndyrore mund të ndikojnë negativisht në shëndetin e syve. Gjithashtu, pirja e sasive të mëdha të lëngjeve në intervale të shkurtra kohore mund ta rrisë presionin intraokular te disa pacientë me glaukomë.
A Mund të Prekë Glaukoma Vetëm Një Sy?
Po. Glaukoma mund të ndodhë në një sy ose në të dy sytë.
Në Cilin Nivel të Presionit të Syrit është i Rrezikshëm?
Në përgjithësi, 9 mmHg konsiderohet kufiri i poshtëm dhe 22 mmHg kufiri i sipërm për presionin e syrit. Glaukoma ndodh kur lëngu grumbullohet brenda syrit dhe e rrit presionin intraokular, gjë që mund të çojë në dëmtim të nervit optik.
A e Ndikon Presioni i Syrit Tensionin e Gjakut?
Presioni i syrit dhe tensioni sistemik i gjakut janë dy gjendje të ndryshme. Shpesh ngatërrohen te publiku, por janë të pavarura. Megjithatë, meqenëse tensioni sistemik i gjakut mund të ndikojë në shumë organe, tensioni shumë i lartë ose shumë i ulët i gjakut mund të ndikojë edhe në shëndetin e syve. Prandaj pritet që pacientët me glaukomë t’i kushtojnë vëmendje shtesë tensionit sistemik të gjakut.
A Shkakton Dhimbje Koke Glaukoma?
Dhimbjet e forta të kokës mund të jenë një ankesë e spikatur në presionin e lartë të syrit, por nuk është e saktë që çdo dhimbje koke të lidhet me glaukomën. Dhimbjet e vazhdueshme të kokës duhet të vlerësohen për të identifikuar shkakun themelor.
A Shkakton Dhimbje Syri Glaukoma?
Simptomat shpesh shfaqen në fazat e avancuara dhe ndryshojnë në varësi të llojit të glaukomës. Dhimbja e syrit mund të ndodhë për shkak të glaukomës. Nëse dhimbja e syrit nuk kalon, rekomandohet një ekzaminim i syve. Në ekzaminimet rutinë të syve, duhet të kryhen matja e presionit të syrit dhe ekzaminimi i fundusit (i pjesës së pasme të syrit).
*Kjo përmbajtje është vetëm për qëllime informuese. Ju lutemi konsultohuni me mjekun tuaj për diagnozë dhe trajtim.
Përgatitur nga Bordi Redaktues i Spitalit Dünyagöz.
Përditësuar së fundi: 18.12.2022
Doktorët
Op. Dr. İsmail Dik
Shiko profilin
Op. Dr. İsmet Doğru
Shiko profilin
Doç. Dr. Jülide Canan Umurhan Akkan
Shiko profilin
Prof. Dr. Kadri Cemil Apaydın
Shiko profilin
Prof. Dr. Kadriye Ufuk Elgin
Shiko profilin
Prof. Dr. Levent Karabaş
Shiko profilin